สถานการณ์การค้ายางพาราไทย–สหราชอาณาจักร

1) ภาพรวมประเทศสหราชอาณาจักร

สหราชอาณาจักรเป็นระบบเศรษฐกิจที่ภาคบริการมีสัดส่วนสูง โดยภาคการผลิตมีขนาดเล็กลงเมื่อเทียบกับอดีต ภายหลังการถอนตัวออกจากสหภาพยุโรป สหราชอาณาจักรมีระบบศุลกากรและระเบียบการนำเข้าของตนเองแยกจากภาคพื้นยุโรป ทำให้เส้นทางการค้าและเอกสารประกอบการนำเข้าแตกต่างจากประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป ผู้ส่งออกจึงต้องจัดการพิธีการเป็นเอกเทศ ไม่สามารถอาศัยการผ่านพิธีการที่ประเทศสมาชิกแห่งใดแห่งหนึ่งแล้วกระจายต่อได้เหมือนเดิม

อุตสาหกรรมที่ใช้ยางของสหราชอาณาจักรได้แก่ การผลิตยานยนต์ระดับบนและรถเชิงพาณิชย์ อุตสาหกรรมการบินและอวกาศซึ่งใช้ชิ้นส่วนยางที่มีข้อกำหนดทางเทคนิคสูง และการผลิตชิ้นส่วนยางสำหรับเครื่องจักรอุตสาหกรรม ปริมาณการใช้โดยรวมไม่มากเท่าประเทศที่เป็นฐานผลิตยางล้อขนาดใหญ่ แต่เป็นอุปสงค์ที่เน้นคุณภาพและมาตรฐานการรับรอง จึงเป็นตลาดที่ให้ความสำคัญกับเอกสารรับรองคุณภาพและความสม่ำเสมอของสินค้ามากกว่าราคา

ในบรรดา 46 ประเทศที่มีข้อมูลการนำเข้ายางธรรมชาติในปี 2567 สหราชอาณาจักรเป็นผู้นำเข้าอันดับที่ 38 ของโลก ไทยเป็นต้นทางยางธรรมชาติอันดับที่ 1 ของประเทศนี้ ด้วยส่วนแบ่ง 41.13% ของมูลค่านำเข้ายางธรรมชาติ (พิกัด 4001) ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม เมื่อนับรวมทั้งหมวด 40 ซึ่งรวมยางล้อและผลิตภัณฑ์ยางสำเร็จรูปเข้าไปด้วย ส่วนแบ่งของไทยลดลงเหลือ 3.71% เนื่องจากมูลค่านำเข้าของประเทศนี้กระจุกอยู่ที่กลุ่มยางล้อถึง 58.8% ของทั้งหมวด ซึ่งเป็นสินค้าที่ไทยยังเข้าไปแข่งขันได้น้อยกว่ากลุ่มวัตถุดิบมาก ระยะห่างระหว่างตัวเลขสองตัวนี้คือประเด็นที่หัวข้อถัดไปของรายงานจะขยายความ

ภายหลังการถอนตัวจากสหภาพยุโรป สหราชอาณาจักรกำลังพัฒนากฎเกณฑ์ด้านสินค้าปลอดการตัดไม้ทำลายป่าของตนเองแยกจากระเบียบ EUDR ของสหภาพยุโรป ผู้ส่งออกไทยจึงอาจต้องเตรียมเอกสารตรวจสอบย้อนกลับสองชุดที่มีรายละเอียดต่างกันสำหรับสองตลาดนี้ ประเด็นที่ควรติดตามคือความสอดคล้องของสองระบบ เพราะหากข้อกำหนดใกล้เคียงกัน ต้นทุนการปฏิบัติตามของผู้ส่งออกจะลดลงมาก

ย่อหน้าความสัมพันธ์ทางการค้ากับไทยคำนวณจากคลังข้อมูล กยท. (ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. ปี ค.ศ. 2024) ส่วนย่อหน้าเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และเงื่อนไขที่ต้องติดตาม เป็นบริบทเชิงคุณภาพที่เรียบเรียงประกอบรายงาน มิใช่ผลจากคลังข้อมูล และแก้ไขได้ทุกย่อหน้า

2) ภาพรวมการนำเข้ายางและของทำด้วยยาง

ในปี 2567 สหราชอาณาจักรนำเข้ายางและของทำด้วยยาง (พิกัดศุลกากรหมวด 40) จากทั่วโลกมูลค่า 5,796.87 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 2.35% จากปี 2566 โดยนำเข้าจากไทย 214.83 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นส่วนแบ่ง 3.71%

ตลอดช่วง 2563–2567 มูลค่านำเข้าหมวด 40 ของสหราชอาณาจักรจากทั่วโลกเพิ่มขึ้นจาก 5,369.69 เป็น 5,796.87 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (7.96%) ส่วนแบ่งของไทยในตลาดนี้มีทิศทางสูงขึ้นจาก 3.25% ในปี 2563 เป็น 3.71% ในปี 2567 โดยปีที่ไทยมีส่วนแบ่งสูงสุดคือ 2564 ที่ 3.88% และต่ำสุดคือ 2563 ที่ 3.25%

เมื่อแยกอัตราการเติบโตของสองฝั่งออกจากกัน ระหว่างปี 2563 ถึง 2567 มูลค่าที่สหราชอาณาจักรนำเข้าจากทั่วโลกเพิ่มขึ้น 7.96% ขณะที่มูลค่าที่นำเข้าจากไทยเพิ่มขึ้น 23.27% ไทยจึงเติบโตเร็วกว่าตลาดอยู่ 15.31 จุด ซึ่งเป็นเหตุผลโดยตรงที่ทำให้ส่วนแบ่งของไทยสูงขึ้น การแยกอ่านเช่นนี้จำเป็น เพราะมูลค่าส่งออกที่เพิ่มขึ้นในตลาดที่กำลังขยายตัวอาจหมายถึงการเสียส่วนแบ่งก็ได้ หากเติบโตช้ากว่าตลาดโดยรวม การดูเฉพาะตัวเลขมูลค่าจึงให้ภาพที่ไม่ครบ

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

2.5) มุมมองจากแผนที่การค้า

ไทยส่งออก

ไทยส่งออกยางและของทำด้วยยางไปยังสหราชอาณาจักร มูลค่า 214.83 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2567 คิดเป็นส่วนแบ่ง 3.71% ของมูลค่านำเข้าทั้งหมดของประเทศนี้

ไทยนำเข้า

แผนที่นี้แสดงต้นทางที่ไทยนำเข้ายาง — ใช้ประกอบการมองว่าไทยอยู่ตรงไหนของห่วงโซ่อุปทานโลก

การค้ายางธรรมชาติของโลก

ในการค้ายางธรรมชาติของโลก ไทย เป็นผู้ส่งออกรายใหญ่ที่สุดที่สหราชอาณาจักรนำเข้า (20.66 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) โดยไทยอยู่อันดับ 1

ที่มา : แผนที่จากแดชบอร์ดตลาดโลก–ตลาดไทย ของระบบ · ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI ปี 2567

3) นำเข้าแยกรายพิกัด

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

พิกัดที่มีมูลค่านำเข้าจากโลกสูงสุดสามอันดับแรกของสหราชอาณาจักร ได้แก่ ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ) (พิกัด 4011) มูลค่า 3,286.50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ของอื่น ๆ ทำด้วยยางวัลแคไนซ์ (พิกัด 4016) มูลค่า 911.46 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หลอดและท่อยางวัลแคไนซ์ (พิกัด 4009) มูลค่า 382.34 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยพิกัดที่ไทยมีส่วนแบ่งตลาดสูงสุดคือ ยางธรรมชาติ (พิกัด 4001) ที่ 41.13%

3.1) การอ่านข้อมูลรายพิกัดเพิ่มเติม

ก) พิกัดที่สหราชอาณาจักรนำเข้ามากที่สุดสามอันดับ

• ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ)(4011)3,286.50 ล้าน$(+4.68%)
• ของอื่น ๆ ทำด้วยยางวัลแคไนซ์(4016)911.46 ล้าน$(−2.34%)
• หลอดและท่อยางวัลแคไนซ์(4009)382.34 ล้าน$(−5.74%)

ข) พิกัดที่ไทยมีส่วนแบ่งตลาดสูงสุดสามอันดับ

• ยางธรรมชาติ(4001)41.13%
• ของใช้ทางเภสัชกรรมทำด้วยยาง(4014)11.86%
• เครื่องแต่งกายและถุงมือยาง(4015)8.50%

ค) พิกัดที่มูลค่านำเข้าโตเร็วที่สุด (ตลาดเป้าหมายที่ไทยเจาะได้)

• เส้นด้ายและเชือกยางวัลแคไนซ์(4007)5.45 ล้าน$(+16.26%)
• ยางรีเคลม(4003)7.66 ล้าน$(+15.45%)
• เครื่องแต่งกายและถุงมือยาง(4015)306.85 ล้าน$(+15.11%)

เมื่อมองสองด้านของตลาดนี้พร้อมกันจะเห็นความไม่สมมาตรที่ชัดเจน ด้านวัตถุดิบ ไทยมีส่วนแบ่งในกลุ่มวัตถุดิบ ซึ่งนับพิกัด 4001 และ 4005 รวมกัน อยู่ที่ 15.95% ขณะที่ด้านสินค้าปลายทางซึ่งเป็นที่ที่มูลค่าส่วนใหญ่อยู่ ไทยมีส่วนแบ่งในกลุ่มยางล้อเพียง 4.30% ทั้งที่สหราชอาณาจักรนำเข้ายางล้อจากโลกถึง 3,410.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับกลุ่มยางธรรมชาติที่ 133.48 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ความต่างนี้หมายความว่ายางไทยเข้าสู่ตลาดนี้ในฐานะวัตถุดิบที่ผู้อื่นนำไปสร้างมูลค่าเพิ่ม แล้วขายกลับเข้าตลาดเดียวกัน ในปี 2567 พิกัดที่เหลือช่องว่างให้ไทยขยายตลาดได้มากที่สุดคือ ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ) (พิกัด 4011) ซึ่งสหราชอาณาจักรนำเข้าจากโลกมูลค่า 3,286.50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยมีส่วนแบ่งเพียง 4.36% อย่างไรก็ตาม การขยับเข้าไปในพิกัดปลายทางเช่นนี้อาศัยเงื่อนไขคนละชุดกับการขายวัตถุดิบ กล่าวคือต้องผ่านการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของประเทศปลายทาง และต้องเข้าถึงเครือข่ายผู้ซื้อที่มีสัญญาผูกพันกับผู้ผลิตเดิมอยู่แล้ว ความได้เปรียบด้านคุณภาพเนื้อยางที่ไทยมีในตลาดวัตถุดิบจึงไม่ส่งผ่านมาถึงตลาดปลายทางโดยอัตโนมัติ

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

4) ต้นทางการนำเข้า

ต้นทางยางธรรมชาติหลักของสหราชอาณาจักรสามอันดับแรก ได้แก่ ไทย (41.13%) อินโดนีเซีย (24.97%) เวียดนาม (10.20%) ส่วนไทยนั้น ไทยอยู่อันดับที่ 1ในบรรดาต้นทางยางธรรมชาติของประเทศนี้

4.1 ต้นทางยางธรรมชาติ (พิกัด 4001)

4.2 ต้นทางทั้งหมวด 40

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

4.3) ไทยเทียบคู่แข่งในตลาดนี้

ประเทศที่มีอันดับใกล้เคียงกับไทยมากที่สุดในบรรดาต้นทางยางธรรมชาติของสหราชอาณาจักรคือ อินโดนีเซีย อันดับที่ 2 มูลค่า 12.54 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยอยู่อันดับที่ 1 มูลค่า 20.66 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ต่างกัน 8.12 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 16.16 จุดของสัดส่วนตลาด

ก) ส่วนแบ่งต้นทางยางธรรมชาติเคลื่อนไหว ปี 2563–2567

เปลี่ยนแปลงเป็นจุดร้อยละของส่วนแบ่งมูลค่านำเข้ายางธรรมชาติ (พิกัด 4001) มิใช่อัตราการเติบโตของมูลค่า · ราคาต่อตันคำนวณจากมูลค่าหารด้วยปริมาณของปี 2567

ระหว่างปี 2563 ถึง 2567 ส่วนแบ่งของไทยในตลาดยางธรรมชาติของสหราชอาณาจักรเพิ่มขึ้น 18.09 จุด จาก 23.04% เป็น 41.13% ส่วนแบ่งที่เพิ่มขึ้นนี้มิได้เกิดจากการขยายตัวของตลาดเพียงอย่างเดียว แต่มาจากการแทนที่ต้นทางเดิมที่ถอยลง โดยต้นทางที่เสียส่วนแบ่งมากที่สุดคือ มาเลเซีย ลดลง 10.37 จุด และจีน ลดลง 7.27 จุด เมื่อรวมทุกต้นทางที่ถอยในกลุ่มนี้ เสียส่วนแบ่งไปทั้งสิ้น 17.64 จุด ขณะที่ฝ่ายที่รุกได้เพิ่มรวม 33.57 จุด ส่วนต่างที่เหลือมาจากต้นทางรายย่อยนอกกลุ่มที่แสดงในตารางนี้ ทั้งนี้ ต้นทางที่รุกคืบเร็วที่สุดในกลุ่มเดียวกันคืออินโดนีเซีย ซึ่งเพิ่มขึ้น 13.38 จุด จึงเป็นคู่แข่งที่ต้องจับตาควบคู่ไปด้วย

ในปี 2567 สหราชอาณาจักรจ่ายค่ายางธรรมชาติจากไทยเฉลี่ยตันละ 2,084 ดอลลาร์สหรัฐ สูงกว่าราคาเฉลี่ยที่จ่ายให้ทุกต้นทางรวมกัน (ตันละ 2,061 ดอลลาร์สหรัฐ) อยู่ 1.1% และสูงกว่าฝรั่งเศสซึ่งเป็นต้นทางที่ราคาต่ำที่สุดในกลุ่มนี้ (ตันละ 1,536 ดอลลาร์สหรัฐ) ถึง 35.7% การที่ไทยขายได้ราคาสูงกว่าค่าเฉลี่ยของตลาดแต่ยังเพิ่มส่วนแบ่งได้ในเวลาเดียวกัน บ่งชี้ว่าผู้ซื้อในตลาดนี้มิได้ตัดสินใจด้วยราคาเป็นเกณฑ์หลัก แต่ให้น้ำหนักกับความสม่ำเสมอของเกรด ความแน่นอนของการส่งมอบ และเอกสารรับรองคุณภาพ ซึ่งเป็นความได้เปรียบเชิงโครงสร้างที่ไทยควรรักษาไว้ และเป็นเหตุผลที่การแข่งขันด้วยการลดราคาจึงไม่ใช่กลยุทธ์ที่จำเป็นในตลาดนี้

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

5) การส่งออกของไทยไปสหราชอาณาจักร

ในปี 2568 ไทยส่งออกยางและผลิตภัณฑ์ยางไปสหราชอาณาจักรมูลค่ารวม 5,800.95 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 6.69% จากปี 2567 ที่มีมูลค่า 5,437.17 ล้านบาท

* ปี 2569 เป็นข้อมูลถึงเดือนกรกฎาคม

ที่มา : กรมศุลกากร ประมวลผลโดยกองวิจัยเศรษฐกิจยาง ฝ่ายเศรษฐกิจยาง · ข้อมูลถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569

เมื่อแยกมูลค่าออกจากปริมาณในกลุ่มยางธรรมชาติแปรรูป พบว่าปี 2568 ไทยส่งไปสหราชอาณาจักร 12,729 ตันเนื้อยางแห้ง มูลค่า 877.78 ล้านบาท คิดเป็นราคาเฉลี่ย 68.96 บาทต่อกิโลกรัม เทียบกับปี 2567 ที่ 8,584 ตัน มูลค่า 557.03 ล้านบาท หรือ 64.89 บาทต่อกิโลกรัม กล่าวคือมูลค่าเพิ่มขึ้น 57.58% ปริมาณเพิ่มขึ้น 48.29% และราคาต่อหน่วยเพิ่มขึ้น 6.27% มูลค่าที่เพิ่มขึ้นมาจากปริมาณที่ส่งได้มากขึ้นเป็นหลัก ซึ่งเป็นการขยายตลาดที่แท้จริง เพราะเป็นการเพิ่มขึ้นของฐานลูกค้าหรือคำสั่งซื้อ มิได้อาศัยการขยับขึ้นของราคาตลาดโลกเพียงอย่างเดียว

5.1 ชนิดยางที่ไทยส่งออกมากที่สุด (ปีปฏิทินล่าสุด ถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569)

ข้อมูลชนิดยางปีปฏิทินล่าสุดของศุลกากร ถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569 (ช่วงเดียวกับแถวปี 2569 ในตารางรายปีข้างต้น ซึ่งยังไม่ครบปี) พบว่าชนิดยางธรรมชาติแปรรูปที่ไทยส่งออกไปสหราชอาณาจักรมากที่สุดคือ ยางแท่ง มูลค่า 460.39 ล้านบาท ส่วนผลิตภัณฑ์ยางที่มากที่สุดคือ ยางนอกชนิดอัดลมที่เป็นของใหม่ มูลค่า 2,492.21 ล้านบาท

6) สรุปข้อค้นพบสำคัญ

7) ข้อเสนอแนะ

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย — ตัวเลขของตลาดนี้ชี้ตรงกันว่าไทยแข็งแรงในกลุ่มวัตถุดิบ (พิกัด 4001 และ 4005) โดยมีส่วนแบ่ง 15.95% แต่ยังเข้าไม่ถึงกลุ่มที่มูลค่าอยู่จริง คือยางล้อ ซึ่งสหราชอาณาจักรนำเข้า 3,410.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยมีส่วนแบ่งเพียง 4.30% ข้อสังเกตที่สำคัญคือ แม้ไทยจะได้ส่วนแบ่งวัตถุดิบของตลาดนี้ไปทั้งหมด มูลค่าที่ได้ก็ยังไม่ถึงขนาดของกลุ่มยางล้อ เพราะกลุ่มวัตถุดิบทั้งกลุ่มมีมูลค่าเพียง 133.48 ล้านดอลลาร์สหรัฐ การเพิ่มมูลค่าการส่งออกไปตลาดนี้อย่างมีนัยสำคัญจึงทำไม่ได้ด้วยการเพิ่มปริมาณวัตถุดิบ มาตรการที่ตรงกับข้อค้นพบนี้คือการสนับสนุนให้ผู้ประกอบการไทยผ่านการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของประเทศปลายทาง และการเจรจาลดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีสำหรับผลิตภัณฑ์ยางสำเร็จรูป มากกว่าการมุ่งขยายปริมาณยางดิบเพียงอย่างเดียว

ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ — ส่วนต่างราคา 1.1% ที่ตลาดนี้ยอมจ่ายให้ยางไทยเหนือกว่าค่าเฉลี่ยของทุกต้นทาง คือมูลค่าที่ผู้ซื้อให้กับความสม่ำเสมอของเกรดและความแน่นอนของการส่งมอบ ส่วนต่างนี้มิใช่สิ่งที่ได้มาถาวร และจะหายไปทันทีที่คุณภาพไม่นิ่งหรือการส่งมอบสะดุด แนวทางที่ควรทำคือรักษาความสม่ำเสมอของเกรดที่ส่งมอบ และสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับถึงแปลงปลูกไว้ล่วงหน้า เพราะเงื่อนไขด้านความยั่งยืนกำลังขยายจากตลาดยุโรปไปสู่ตลาดอื่นตามลำดับ

ข้อเสนอแนะด้านการติดตาม — ตัวชี้วัดที่ควรเฝ้าระวังในตลาดนี้มีสามตัวที่วัดซ้ำได้ทุกปีจากข้อมูลชุดเดียวกับรายงานฉบับนี้ ตัวแรกคือส่วนแบ่งของอินโดนีเซีย ซึ่งเพิ่มขึ้น 13.38 จุดในรอบห้าปีที่ผ่านมา ตัวที่สองคือส่วนต่างราคาต่อตันระหว่างไทยกับฝรั่งเศส ซึ่งขณะนี้อยู่ที่ 35.7% และตัวที่สามคือปริมาณเนื้อยางแห้งที่ไทยส่งเข้าตลาดนี้รายปี เพราะปริมาณมักเคลื่อนไหวก่อนส่วนแบ่งหนึ่งถึงสองปี จึงเป็นสัญญาณเตือนที่มาถึงเร็วที่สุด หากตัวใดตัวหนึ่งเคลื่อนผิดทิศทางต่อเนื่องสองปี ควรทบทวนแนวทางการเข้าตลาดนี้ก่อนที่ส่วนแบ่งจะเปลี่ยนจนเห็นได้ในตัวเลข

7.1 เส้นทางจากหลักฐานสู่ข้อเสนอแนะ

คอลัมน์ซ้ายอ่านได้จากตารางในเล่มนี้โดยตรง คอลัมน์กลางเป็นการตีความ และคอลัมน์ขวาเป็นข้อเสนอที่ตามมาจากการตีความนั้น