สถานการณ์การค้ายางพาราไทย–ปากีสถาน

1) ภาพรวมประเทศปากีสถาน

ปากีสถานเป็นประเทศขนาดใหญ่ในภูมิภาคเอเชียใต้ มีประชากรจำนวนมากและมีโครงสร้างเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคเกษตรกรรม ภาคสิ่งทอ และภาคบริการเป็นหลัก สภาพภูมิอากาศไม่เอื้อต่อการปลูกยางพาราเชิงพาณิชย์ ประเทศจึงไม่มีผลผลิตยางธรรมชาติของตนเอง และต้องพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบทั้งหมดเพื่อป้อนโรงงานแปรรูปภายในประเทศ อุปสงค์ยางเคลื่อนไหวตามกิจกรรมการขนส่งสินค้าทางถนน การใช้รถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นพาหนะหลักของครัวเรือน และการใช้เครื่องจักรกลการเกษตรโดยเฉพาะรถแทรกเตอร์ตามรอบฤดูเพาะปลูก ทั้งนี้ กำลังซื้อยางของผู้นำเข้ายังผูกกับเสถียรภาพด้านดุลการชำระเงินและการเข้าถึงเงินตราต่างประเทศ เนื่องจากธุรกรรมภายในประเทศใช้สกุลเงินรูปีปากีสถาน ขณะที่การชำระค่าวัตถุดิบนำเข้าใช้สกุลเงินต่างประเทศ

อุตสาหกรรมปลายทางที่ใช้ยางของปากีสถานกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มผลิตภัณฑ์ยางล้อเป็นสำคัญ ครอบคลุมยางล้อรถบรรทุก รถโดยสาร รถแทรกเตอร์ และรถจักรยานยนต์ โดยยังมีสัดส่วนยางล้อโครงสร้างผ้าใบอยู่มากควบคู่กับการขยายตัวของยางล้อเรเดียล นอกจากนี้ยังมีอุตสาหกรรมหล่อดอกยาง อุตสาหกรรมรองเท้าและพื้นรองเท้ายาง ตลอดจนชิ้นส่วนยางทางวิศวกรรม เช่น ท่อยาง สายพาน และยางกันสะเทือน โครงสร้างดังกล่าวทำให้ความต้องการเน้นไปที่ยางแผ่นรมควันและยางแท่งเป็นวัตถุดิบหลัก ส่วนน้ำยางข้นใช้ในกลุ่มผลิตภัณฑ์จุ่มและด้ายยางยืดในปริมาณที่น้อยกว่า เกณฑ์การจัดซื้อของผู้ประกอบการให้น้ำหนักกับระดับราคาที่แข่งขันได้ ความสม่ำเสมอของคุณภาพในแต่ละล็อต เงื่อนไขเครดิตการค้า และความแน่นอนของกำหนดส่งมอบ

ในบรรดา 46 ประเทศที่มีข้อมูลการนำเข้ายางธรรมชาติในปี 2567 ปากีสถานเป็นผู้นำเข้าอันดับที่ 25 ของโลก ไทยเป็นต้นทางยางธรรมชาติอันดับที่ 1 ของประเทศนี้ ด้วยส่วนแบ่ง 31.75% ของมูลค่านำเข้ายางธรรมชาติ (พิกัด 4001) ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม เมื่อนับรวมทั้งหมวด 40 ซึ่งรวมยางล้อและผลิตภัณฑ์ยางสำเร็จรูปเข้าไปด้วย ส่วนแบ่งของไทยลดลงเหลือ 14.52% เนื่องจากมูลค่านำเข้าของประเทศนี้กระจุกอยู่ที่กลุ่มยางล้อถึง 29.2% ของทั้งหมวด ซึ่งเป็นสินค้าที่ไทยยังเข้าไปแข่งขันได้น้อยกว่ากลุ่มวัตถุดิบมาก ระยะห่างระหว่างตัวเลขสองตัวนี้คือประเด็นที่หัวข้อถัดไปของรายงานจะขยายความ

ข้อควรระวังประการแรกคือ ปากีสถานมีบทบาทเป็นเส้นทางผ่านสินค้าไปยังประเทศเพื่อนบ้านที่ไม่มีทางออกทะเล ประกอบกับมีการค้าชายแดนนอกระบบ ตัวเลขนำเข้าอย่างเป็นทางการจึงไม่สะท้อนการใช้จริงภายในประเทศทั้งหมด ประการต่อมา มาตรการควบคุมการเปิดวงเงินสินเชื่อเพื่อการนำเข้าและข้อจำกัดด้านเงินตราต่างประเทศ อาจทำให้ปริมาณนำเข้าในบางช่วงหดตัวหรือเร่งตัวโดยไม่ได้เกิดจากอุปสงค์ที่แท้จริง จึงควรพิจารณาแนวโน้มระยะยาวมากกว่าความเคลื่อนไหวรายเดือน ประการสุดท้าย การนำเข้ายางล้อสำเร็จรูปและยางล้อใช้แล้วเข้ามาทดแทนการผลิตในประเทศ รวมทั้งการเปลี่ยนผ่านจากยางล้อโครงสร้างผ้าใบไปสู่ยางล้อเรเดียล จะเปลี่ยนทั้งปริมาณและสัดส่วนชนิดยางที่ประเทศนี้ต้องการในระยะข้างหน้า

ย่อหน้าความสัมพันธ์ทางการค้ากับไทยคำนวณจากคลังข้อมูล กยท. (ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. ปี ค.ศ. 2024) ส่วนย่อหน้าเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และเงื่อนไขที่ต้องติดตาม เป็นบริบทเชิงคุณภาพที่เรียบเรียงประกอบรายงาน มิใช่ผลจากคลังข้อมูล และแก้ไขได้ทุกย่อหน้า

2) ภาพรวมการนำเข้ายางและของทำด้วยยาง

ในปี 2567 ปากีสถานนำเข้ายางและของทำด้วยยาง (พิกัดศุลกากรหมวด 40) จากทั่วโลกมูลค่า 537.51 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 20.29% จากปี 2566 โดยนำเข้าจากไทย 78.07 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นส่วนแบ่ง 14.52%

ตลอดช่วง 2563–2567 มูลค่านำเข้าหมวด 40 ของปากีสถานจากทั่วโลกลดลงจาก 577.39 เป็น 537.51 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (6.91%) ส่วนแบ่งของไทยในตลาดนี้มีทิศทางสูงขึ้นจาก 8.79% ในปี 2563 เป็น 14.52% ในปี 2567 โดยปีที่ไทยมีส่วนแบ่งสูงสุดคือ 2567 ที่ 14.52% และต่ำสุดคือ 2563 ที่ 8.79%

เมื่อแยกอัตราการเติบโตของสองฝั่งออกจากกัน ระหว่างปี 2563 ถึง 2567 มูลค่าที่ปากีสถานนำเข้าจากทั่วโลกลดลง 6.91% ขณะที่มูลค่าที่นำเข้าจากไทยเพิ่มขึ้น 53.83% ไทยจึงเติบโตเร็วกว่าตลาดอยู่ 60.74 จุด ซึ่งเป็นเหตุผลโดยตรงที่ทำให้ส่วนแบ่งของไทยสูงขึ้น การแยกอ่านเช่นนี้จำเป็น เพราะมูลค่าส่งออกที่เพิ่มขึ้นในตลาดที่กำลังขยายตัวอาจหมายถึงการเสียส่วนแบ่งก็ได้ หากเติบโตช้ากว่าตลาดโดยรวม การดูเฉพาะตัวเลขมูลค่าจึงให้ภาพที่ไม่ครบ

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

2.5) มุมมองจากแผนที่การค้า

ไทยส่งออก

ไทยส่งออกยางและของทำด้วยยางไปยังปากีสถาน มูลค่า 78.07 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2567 คิดเป็นส่วนแบ่ง 14.52% ของมูลค่านำเข้าทั้งหมดของประเทศนี้

ไทยนำเข้า

แผนที่นี้แสดงต้นทางที่ไทยนำเข้ายาง — ใช้ประกอบการมองว่าไทยอยู่ตรงไหนของห่วงโซ่อุปทานโลก

การค้ายางธรรมชาติของโลก

ในการค้ายางธรรมชาติของโลก ไทย เป็นผู้ส่งออกรายใหญ่ที่สุดที่ปากีสถานนำเข้า (42.03 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) โดยไทยอยู่อันดับ 1

ที่มา : แผนที่จากแดชบอร์ดตลาดโลก–ตลาดไทย ของระบบ · ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI ปี 2567

3) นำเข้าแยกรายพิกัด

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

พิกัดที่มีมูลค่านำเข้าจากโลกสูงสุดสามอันดับแรกของปากีสถาน ได้แก่ ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ) (พิกัด 4011) มูลค่า 145.95 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ยางธรรมชาติ (พิกัด 4001) มูลค่า 132.39 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ยางสังเคราะห์ (พิกัด 4002) มูลค่า 108.13 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยพิกัดที่ไทยมีส่วนแบ่งตลาดสูงสุดคือ เส้นด้ายและเชือกยางวัลแคไนซ์ (พิกัด 4007) ที่ 80.20%

3.1) การอ่านข้อมูลรายพิกัดเพิ่มเติม

ก) พิกัดที่ปากีสถานนำเข้ามากที่สุดสามอันดับ

• ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ)(4011)145.95 ล้าน$(+44.44%)
• ยางธรรมชาติ(4001)132.39 ล้าน$(+21.56%)
• ยางสังเคราะห์(4002)108.13 ล้าน$(+6.46%)

ข) พิกัดที่ไทยมีส่วนแบ่งตลาดสูงสุดสามอันดับ

• เส้นด้ายและเชือกยางวัลแคไนซ์(4007)80.20%
• ยางธรรมชาติ(4001)31.75%
• ของใช้ทางเภสัชกรรมทำด้วยยาง(4014)16.97%

ค) พิกัดที่มูลค่านำเข้าโตเร็วที่สุด (ตลาดเป้าหมายที่ไทยเจาะได้)

• ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ)(4011)145.95 ล้าน$(+44.44%)
• ยางใน(4013)7.48 ล้าน$(+41.64%)
• หลอดและท่อยางวัลแคไนซ์(4009)12.38 ล้าน$(+41.28%)

เมื่อมองสองด้านของตลาดนี้พร้อมกันจะเห็นความไม่สมมาตรที่ชัดเจน ด้านวัตถุดิบ ไทยมีส่วนแบ่งในกลุ่มวัตถุดิบ ซึ่งนับพิกัด 4001 และ 4005 รวมกัน อยู่ที่ 30.48% ขณะที่ด้านสินค้าปลายทางซึ่งเป็นที่ที่มูลค่าส่วนใหญ่อยู่ ไทยมีส่วนแบ่งในกลุ่มยางล้อเพียง 13.16% ทั้งที่ปากีสถานนำเข้ายางล้อจากโลกถึง 157.03 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับกลุ่มยางธรรมชาติที่ 138.34 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ความต่างนี้หมายความว่ายางไทยเข้าสู่ตลาดนี้ในฐานะวัตถุดิบที่ผู้อื่นนำไปสร้างมูลค่าเพิ่ม แล้วขายกลับเข้าตลาดเดียวกัน ในปี 2567 พิกัดที่เหลือช่องว่างให้ไทยขยายตลาดได้มากที่สุดคือ ยางนอกชนิดอัดลม (ยางล้อ) (พิกัด 4011) ซึ่งปากีสถานนำเข้าจากโลกมูลค่า 145.95 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยมีส่วนแบ่งเพียง 13.89% อย่างไรก็ตาม การขยับเข้าไปในพิกัดปลายทางเช่นนี้อาศัยเงื่อนไขคนละชุดกับการขายวัตถุดิบ กล่าวคือต้องผ่านการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของประเทศปลายทาง และต้องเข้าถึงเครือข่ายผู้ซื้อที่มีสัญญาผูกพันกับผู้ผลิตเดิมอยู่แล้ว ความได้เปรียบด้านคุณภาพเนื้อยางที่ไทยมีในตลาดวัตถุดิบจึงไม่ส่งผ่านมาถึงตลาดปลายทางโดยอัตโนมัติ

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

4) ต้นทางการนำเข้า

ต้นทางยางธรรมชาติหลักของปากีสถานสามอันดับแรก ได้แก่ ไทย (31.75%) มาเลเซีย (27.28%) โกตดิวัวร์ (22.58%) ส่วนไทยนั้น ไทยอยู่อันดับที่ 1ในบรรดาต้นทางยางธรรมชาติของประเทศนี้

4.1 ต้นทางยางธรรมชาติ (พิกัด 4001)

4.2 ต้นทางทั้งหมวด 40

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

4.3) ไทยเทียบคู่แข่งในตลาดนี้

ประเทศที่มีอันดับใกล้เคียงกับไทยมากที่สุดในบรรดาต้นทางยางธรรมชาติของปากีสถานคือ มาเลเซีย อันดับที่ 2 มูลค่า 36.12 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยอยู่อันดับที่ 1 มูลค่า 42.03 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ต่างกัน 5.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 4.47 จุดของสัดส่วนตลาด

ก) ส่วนแบ่งต้นทางยางธรรมชาติเคลื่อนไหว ปี 2563–2567

เปลี่ยนแปลงเป็นจุดร้อยละของส่วนแบ่งมูลค่านำเข้ายางธรรมชาติ (พิกัด 4001) มิใช่อัตราการเติบโตของมูลค่า · ราคาต่อตันคำนวณจากมูลค่าหารด้วยปริมาณของปี 2567

ระหว่างปี 2563 ถึง 2567 ส่วนแบ่งของไทยในตลาดยางธรรมชาติของปากีสถานเพิ่มขึ้น 11.79 จุด จาก 19.96% เป็น 31.75% ส่วนแบ่งที่เพิ่มขึ้นนี้มิได้เกิดจากการขยายตัวของตลาดเพียงอย่างเดียว แต่มาจากการแทนที่ต้นทางเดิมที่ถอยลง โดยต้นทางที่เสียส่วนแบ่งมากที่สุดคือ อินโดนีเซีย ลดลง 35.05 จุด และศรีลังกา ลดลง 10.19 จุด เมื่อรวมทุกต้นทางที่ถอยในกลุ่มนี้ เสียส่วนแบ่งไปทั้งสิ้น 53.80 จุด ซึ่งมากพอที่จะอธิบายทั้งส่วนที่ไทยได้เพิ่มและส่วนที่ต้นทางอื่นได้เพิ่มรวม 33.89 จุด กล่าวได้ว่าการรุกคืบของไทยในตลาดนี้เป็นการช่วงชิงจากคู่แข่งเดิม มิใช่การเติบโตไปพร้อมกันทุกฝ่าย ทั้งนี้ ต้นทางที่รุกคืบเร็วที่สุดในกลุ่มเดียวกันคือมาเลเซีย ซึ่งเพิ่มขึ้น 22.10 จุด จึงเป็นคู่แข่งที่ต้องจับตาควบคู่ไปด้วย

ในปี 2567 ปากีสถานจ่ายค่ายางธรรมชาติจากไทยเฉลี่ยตันละ 1,502 ดอลลาร์สหรัฐ ต่ำกว่าราคาเฉลี่ยที่จ่ายให้ทุกต้นทางรวมกัน (ตันละ 1,794 ดอลลาร์สหรัฐ) อยู่ 16.3% และสูงกว่าเวียดนามซึ่งเป็นต้นทางที่ราคาต่ำที่สุดในกลุ่มนี้ (ตันละ 1,779 ดอลลาร์สหรัฐ) ถึง -15.6% การที่ไทยขายได้ราคาต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของตลาดและเพิ่มส่วนแบ่งได้ บ่งชี้ว่าส่วนแบ่งที่ได้มาส่วนหนึ่งมาจากความได้เปรียบด้านราคา ซึ่งเป็นฐานที่เปราะบางกว่าความได้เปรียบด้านคุณภาพ เพราะคู่แข่งลอกเลียนได้ทันทีที่ต้นทุนของตนลดลง

ที่มา : ฐานข้อมูลการค้าโลก BACI (CEPII) ในคลังข้อมูล กยท. · ปี ค.ศ. 2024 (พ.ศ. 2567)

5) การส่งออกของไทยไปปากีสถาน

ในปี 2568 ไทยส่งออกยางและผลิตภัณฑ์ยางไปปากีสถานมูลค่ารวม 3,823.11 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 32.82% จากปี 2567 ที่มีมูลค่า 2,878.36 ล้านบาท

* ปี 2569 เป็นข้อมูลถึงเดือนกรกฎาคม

ที่มา : กรมศุลกากร ประมวลผลโดยกองวิจัยเศรษฐกิจยาง ฝ่ายเศรษฐกิจยาง · ข้อมูลถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569

เมื่อแยกมูลค่าออกจากปริมาณในกลุ่มยางธรรมชาติแปรรูป พบว่าปี 2568 ไทยส่งไปปากีสถาน 34,045 ตันเนื้อยางแห้ง มูลค่า 2,238.78 ล้านบาท คิดเป็นราคาเฉลี่ย 65.76 บาทต่อกิโลกรัม เทียบกับปี 2567 ที่ 23,872 ตัน มูลค่า 1,687.11 ล้านบาท หรือ 70.67 บาทต่อกิโลกรัม กล่าวคือมูลค่าเพิ่มขึ้น 32.70% ปริมาณเพิ่มขึ้น 42.61% และราคาต่อหน่วยลดลง 6.95% มูลค่าที่เพิ่มขึ้นมาจากปริมาณที่ส่งได้มากขึ้นเป็นหลัก ซึ่งเป็นการขยายตลาดที่แท้จริง เพราะเป็นการเพิ่มขึ้นของฐานลูกค้าหรือคำสั่งซื้อ มิได้อาศัยการขยับขึ้นของราคาตลาดโลกเพียงอย่างเดียว

5.1 ชนิดยางที่ไทยส่งออกมากที่สุด (ปีปฏิทินล่าสุด ถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569)

ข้อมูลชนิดยางปีปฏิทินล่าสุดของศุลกากร ถึง กรกฎาคม พ.ศ. 2569 (ช่วงเดียวกับแถวปี 2569 ในตารางรายปีข้างต้น ซึ่งยังไม่ครบปี) พบว่าชนิดยางธรรมชาติแปรรูปที่ไทยส่งออกไปปากีสถานมากที่สุดคือ ยางแท่ง มูลค่า 1,497.09 ล้านบาท ส่วนผลิตภัณฑ์ยางที่มากที่สุดคือ ยางนอกชนิดอัดลมที่เป็นของใหม่ มูลค่า 439.08 ล้านบาท

6) สรุปข้อค้นพบสำคัญ

7) ข้อเสนอแนะ

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย — ตัวเลขของตลาดนี้ชี้ตรงกันว่าไทยแข็งแรงในกลุ่มวัตถุดิบ (พิกัด 4001 และ 4005) โดยมีส่วนแบ่ง 30.48% แต่ยังเข้าไม่ถึงกลุ่มที่มูลค่าอยู่จริง คือยางล้อ ซึ่งปากีสถานนำเข้า 157.03 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ไทยมีส่วนแบ่งเพียง 13.16% ข้อสังเกตที่สำคัญคือ แม้ไทยจะได้ส่วนแบ่งวัตถุดิบของตลาดนี้ไปทั้งหมด มูลค่าที่ได้ก็ยังไม่ถึงขนาดของกลุ่มยางล้อ เพราะกลุ่มวัตถุดิบทั้งกลุ่มมีมูลค่าเพียง 138.34 ล้านดอลลาร์สหรัฐ การเพิ่มมูลค่าการส่งออกไปตลาดนี้อย่างมีนัยสำคัญจึงทำไม่ได้ด้วยการเพิ่มปริมาณวัตถุดิบ มาตรการที่ตรงกับข้อค้นพบนี้คือการสนับสนุนให้ผู้ประกอบการไทยผ่านการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ของประเทศปลายทาง และการเจรจาลดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีสำหรับผลิตภัณฑ์ยางสำเร็จรูป มากกว่าการมุ่งขยายปริมาณยางดิบเพียงอย่างเดียว

ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ — ราคาที่ไทยได้รับยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของทุกต้นทางอยู่ 16.3% ซึ่งหมายความว่าไทยยังขายในกลุ่มที่แข่งด้วยราคาเป็นหลัก การยกระดับเกรดและการรับรองคุณภาพจึงเป็นทางที่จะเปลี่ยนฐานการแข่งขันในตลาดนี้ แนวทางที่ควรทำคือรักษาความสม่ำเสมอของเกรดที่ส่งมอบ และสร้างระบบตรวจสอบย้อนกลับถึงแปลงปลูกไว้ล่วงหน้า เพราะเงื่อนไขด้านความยั่งยืนกำลังขยายจากตลาดยุโรปไปสู่ตลาดอื่นตามลำดับ

ข้อเสนอแนะด้านการติดตาม — ตัวชี้วัดที่ควรเฝ้าระวังในตลาดนี้มีสามตัวที่วัดซ้ำได้ทุกปีจากข้อมูลชุดเดียวกับรายงานฉบับนี้ ตัวแรกคือส่วนแบ่งของมาเลเซีย ซึ่งเพิ่มขึ้น 22.10 จุดในรอบห้าปีที่ผ่านมา ตัวที่สองคือส่วนต่างราคาต่อตันระหว่างไทยกับเวียดนาม ซึ่งขณะนี้อยู่ที่ 15.6% และตัวที่สามคือปริมาณเนื้อยางแห้งที่ไทยส่งเข้าตลาดนี้รายปี เพราะปริมาณมักเคลื่อนไหวก่อนส่วนแบ่งหนึ่งถึงสองปี จึงเป็นสัญญาณเตือนที่มาถึงเร็วที่สุด หากตัวใดตัวหนึ่งเคลื่อนผิดทิศทางต่อเนื่องสองปี ควรทบทวนแนวทางการเข้าตลาดนี้ก่อนที่ส่วนแบ่งจะเปลี่ยนจนเห็นได้ในตัวเลข

7.1 เส้นทางจากหลักฐานสู่ข้อเสนอแนะ

คอลัมน์ซ้ายอ่านได้จากตารางในเล่มนี้โดยตรง คอลัมน์กลางเป็นการตีความ และคอลัมน์ขวาเป็นข้อเสนอที่ตามมาจากการตีความนั้น